Rett til innsyn - nynorsk

Rett til innsyn - nynorsk

Lurer du på kvifor ei privat eller offentleg verksemd behandlar personopplysningane dine eller kva for nokre opplysningar dei har lagra om deg? Då kan du nytte innsynsretten din.

Les denne artikkelen på bokmål

Innsynsretten (som du finn i personvernforordninga artikkel 15) går ut på at du kan spørje ei verksemd om korleis ho behandlar opplysningane dine og be om å få sjå opplysningane sjølv.

Dersom verksemda har opplysningar om deg, har du rett til å stille desse spørsmåla:

  • Kva er formålet?
  • Kva typar opplysningar om deg har verksemda?
  • Vil verksemda utlevere opplysningane, og kven er i så fall mottakarane? Viss mottakarane er utanfor EØS eller ein internasjonal organisasjon, kva garantiar finst der for personvernet?
  • Kor lenge lagrar verksemda opplysningane? Eller viss det ikkje er mogleg å oppgje ei eksakt lagringstid, kva er det som avgjer kor lenge opplysningane vil lagrast?
  • I kva grad har du rett til rettingslettingavgrensing eller til å protestere mot behandlinga?
  • Frå kvar har verksemda henta inn opplysningane?
  • Tek verksemda automatiserte individuelle avgjerder? Og i så fall, kva for logikk ligg bak, og kva følgjer kan det ha for deg?

Dessutan kan du be om å få ein kopi av alle opplysningane dine – også elektroniske spor, metadata og kva profilar du er tildelt. Dersom du ber om kopien elektronisk, skal kopien også vere elektronisk og i eit vanleg filformat. Verksemda skal gje deg innsyn utan ugrunna opphald og normalt seinast innan ein månad.

Kvifor be om innsyn?

Mange tek kontakt med Datatilsynet fordi dei har spørsmål om korleis personopplysningane deira blir behandla. Dette må verksemdene sjølve svare på. Retten til innsyn sikrar at du får svar på spørsmåla dine.

Ved å be om innsyn kan du òg bli merksam på feilaktige opplysningar om deg sjølv og i verste fall lovbrot. Dette er altså ein reiskap som gjev deg høve til å følgje med sjølv på kva som skjer med dine opplysningar.

Nokre gonger kan det vere overraskande å sjå kor mange opplysningar verksemder lagrar om deg. Å ha innsikt i kva opplysningar dei lagrar, kan gjere deg i stand til å ta informerte val om kva for tenester du ønskjer å nytte.

Vi har skrive ein rapport ("Hva vet de om deg?") som syner kva for personopplysningar fire vanlege, norske verksemder lagrar

Skal vere gratis

Å nytte innsynsretten skal vere gratis. Dersom du ber om meir enn ein kopi, kan verksemda likevel ta eit rimeleg administrasjonsgebyr. Dersom det har gått tid sidan sist du ba om kopi, og det er grunn til å gå ut frå at verksemda no behandlar fleire eller andre personopplysningar enn sist, kan du be om ein ny, gratis kopi.

Ved krav om innsyn som er klart grunnlause eller overdrivne, kan verksemda nekte å gje innsyn eller krevje eit rimeleg administrasjonsgebyr. I desse tilfella er det verksemda som må vise kvifor kravet er grunnlaust eller overdrive. Hovudregelen er framleis at du har rett til innsyn utan grunngjeving.

Unnatak

Nokre gonger kan ei verksemd nekte deg innsyn. Innsynsretten gjeld ikkje dersom:

  • opplysningane er av betyding for Noregs utanrikspolitiske interesser eller nasjonale forsvars- og tryggleiksinteresser. Dette unnataket gjeld berre viss det òg kan gjerast unnatak frå allment innsyn for slike opplysningar etter offentleglova §§ 20 og 21.
  • det er påkravd å hemmeleghalde opplysningane av omsyn til førebygging, etterforsking, avsløring eller rettsleg forfølging av straffbare handlingar.
  • det er utilrådeleg at du får kjennskap til opplysningane av omsyn til helsa di eller forholdet ditt til nærståande.
  • opplysningane er omfatta av lovfesta teieplikt.
  • det er i strid med openberre og grunnleggjande private eller offentlege interesser å gje innsyn, medrekna omsynet til deg sjølv.
  • innsyn vil krenkje rettane og fridomane til andre.

Dersom ei verksemd nektar deg innsyn, skal du ha skriftleg grunngjeving utan ugrunna opphald og normalt seinast innan ein månad. Verksemda må òg gje presis tilvising til kva for ein unnataksheimel som er nytta, altså kvifor du ikkje får innsyn.

Spesielt om innsyn i egne opplysninger innen helse, velferd og forskning

Retten til innsyn i egne personopplysninger er viktig for at du som pasient eller bruker skal ha kontroll over dine egne personopplysninger. Henvendelser om å få innsyn i egne opplysninger rettes til virksomheten som er ansvarlig for journalen du ønsker innsyn i. Det kan for eksempel være sykehuset, fastlegen eller tannlegen din.

Dersom du ønsker innsyn i opplysninger om deg som er registrert hos Nav eller barnevernet, skal kravet rettes direkte til dem som har opplysningene.

Krav om innsyn skal rettes til den virksomheten som er ansvarlig for registeret, forskningsprosjektet eller befolkningsundersøkelsen.

Plikt til å oppfylle rettigheter

Alle virksomheter har plikt til å legge til rette for at brukere/kunder får oppfylt rettighetene sine på en enkel måte. Det skal som hovedregel gjøres uten kostnad for kunden og innen 30 dager.

Plikt til å oppfylle rettigheter
20